Press Release AIPR - Kosova Dhe Diplomacia e Shqipërisë

Në dhjetor të vitit 2005 ministri i jashtëm Mustafaj u vu në qendër të kritikave publike për tezën e tij të “pavarësisë së kushtëzuar” për Kosovën. Ajo që kemi sot përpara nga i dërguari i posatshëm finlandez Ahtisaari është edhe më pak se kaq. Dhe të gjithë jemi të kënaqur…

Nga Alban Bala

Presidenti Ahtisaari dhe bashkësia ndërkombëtare pas tij mbështesin një “mëvetësi të mbikqyrur”, por të njohur në rrafshin ndërkombëtar. Sepse një shtet anëtar i Organizatës së Kombeve të Bashkuara është de facto edhe i pavarur.

Mbështetja e Shqipërisë ndaj këtij propozimi, që pritet të zyrtarizohet brenda verës 2007 me votën e Këshillit të Sigurimit, është një veprim i padiskutueshëm.

Ajo çfarë realisht shqetëson kosovarët është decentralizimi dhe aty Tirana e ka pak vështirë të përzihet. Albin Kurti dhe terminologjia e tij maoiste për ri-kolonizim të Kosovës rrezikon të gjejë mbështetës, sidomos në terrenin e brishtë social kosovar, ku varfëria pritet të thellohet. Vizionet konfuze të ndonjë media të rëndësishme veçsa i shërbejnë këtij rezultati.

Por as New York Times dhe as serbofilia e ndonjë editorialisti nuk mund të prodhojë më në Ballkan centrifuga të përgjakshme konfliktesh. Çdo ndarje e Kosovës do të çonte në ndarjen e Republikës Serbska nga Bosnja, të Iliriadës shqiptare nga Maqedonia, ndarjen e Preshevës, Bujanovcit e Medvegjës nga Serbia, të Plavës, Gucisë, Ulqinit e Tuzit nga Mali i Zi, e kështu me rradhë.

Në momentin e tanishëm, çdo kërkesë që e zhvendos fokusin nga paketa e z.Ahtisaari nuk prodhon tjetër veçse një konflikt të ri, më të madh.

Çfarë mund të ofrojë Shqipëria për Kosovën?

Së pari, këshillën e urtë dhe distancën e duhur si deri më tani. Së dyti, një diplomaci më agresive në rrafshet e zbrazëta të bashkëpunimit ekonomik. Së treti, përmasën e vërtetë të një tregu rajonal me karakter kombëtar.

Projekti i nisur i ndërtimit të rrugës Durrës - Morinë është vetëm fillimi i një procesi që duhet të prodhojë suksesin e kërkuar.

Ende Shqipëria shërben si trampolinë për një grup mallrash që më tej nga Kosova duhet të kontrabandohen në vende të tjera. Shqipëria me kompanitë e saj, deri më sot ka shërbyer si kredencial nacional për hyrjen në Kosovë të biznesit të madh grek, sidomos në fushën e hidrokarbureve, por jo vetëm aty.

Nëse ka një fushë ende të pa-eksploruar në bashkëpunimin mes palëve, kjo është sfera e energjisë. Një sistem i integruar dhe i ballancuar i gjenerimit të energjisë mes dy vendeve do të prodhonte qëndrueshmëri zhvillimore dhe shanse reale për të ri-formatuar modelet ekonomike, duke i orientuar drejt prodhimit. Rivlerësimi i sistemit aktual të transmetimit në përputhje me perspektivat zhvillimore brenda kuadrit të planifikuar të investimeve në këtë fushë përbën gjithashtu një çështje prioritare. Nuk mund të presim që këto projektime perspektive të na i bëjnë donatorët. Aq më pak mund të lëvizim në pista të shkëputura interesash zhvillimore. Statusi i Kosovës prodhon detyrimisht një ndërvarësi shumë më konkrete mes dy palëve qeverisëse ndër shqiptarët.

E pare në këtë optikë, ka qenë e pakuptimtë përpjekja e Tiranës zyrtare për të tërhequr në Shqipëri Gazprom-in, i cili ishte shumë i qartë në durimin e tij për të hyrë në Europë përmes Serbisë, sapo asaj t’i hapej paksa rruga e ri-integrimit. Për më tepër, kjo ndodhi në kohën kur ndaj Gazprom-it kishte një betejë politike të hapur në krejt frontin perëndimor të shteteve, për të reduktuar varësinë e BE-së nga furnizimi me gaz rus. Ftesa e Shqipërisë ndaj Gazprom-it në këtë rast shkonte kundër direktivave politike europiane dhe më gjerësisht atlantike në energjitikë.

Tani sërish, procesi i privatizimit të tre rafinerive të naftës në Shqipëri nuk duhet të rrezikohet nga mungesa e vizionit, edhe pse disa palë mund të pretendojnë se e kontrollojnë këtë sektor strategjik në thuajse krejt Ballkanin.

Çdo gjykim për të ballancuar interesat politike në Kosovë me lëshime ekonomike në Shqipëri do të ishte në rastin e Tiranës një gabim. Kjo qasje do të shkatërronte shanset për një treg shqiptar gradualisht të unifikueshëm.

Sistemi financiar është po ashtu një prej distancave që duhet të shkurtohet kur është fjala për bashkëpunim me Kosovën. Në të dy vendet tona sot veprojnë një numër operatorësh të përbashkët duke përfshirë Reiffaisen Bank, Procredit Bank, një numër i madh bankash greke, etj. Po ashtu shoqëritë kryesore shqiptare të sigurimeve janë aktive në të dy anët e kufirit. Për këtë shkak, gjykoj se sot është koha për t’u marrë në konsideratë një sugjerim i herët i z.Selami Xhepa – sot këshilltar ekonomik pranë kryeministrit- për euroizimin e monedhës kombëtare në Shqipëri. Kjo do të përshpejtonte edhe integrimin e ekonomisë shqiptare në krejt hapësirën ekonomike të rajonit.

Po ashtu liberalizimi i shërbimit ajror që lidh Tiranën me Prishtinën, përkrah zhvillimit të terminaleve të reja ajrore lokale, do të ishte një ndihmë në rritjen e shpejtësisë së qarkullimit të njerëzve, çka prodhon rritjen e volumit në shkëmbimin e mallrave dhe kulturës.

I njëjti process duhet nxitur edhe në Prishtinë. Qysh në kohën e qeverisë së z. Bajram Rexhepi, ish- ministri i transporteve z. Zef Morina e ka hedhur idenë e ndërtimit me koncession të aeroportit të Gjakovës.

I gjithë ky process kërkon paralelisht thellimin e betejës ndaj fenomeneve kriminale në ekonomi dhe luftën kundër informalitetit.

Pavarësia e Kosovës pa këtë process mbështetës për rritjen ekonomike të saj, do të ishte vetëm një mjerim zhgënjyes.

Imazhi i Përbashkët Si Fat i Përbashkët

Një ish-ministër socialist rendi, ndërsa nënshkruante rreth vitit 2002 një Marrëveshje Ripranimi me homologun e tij belg, ju tha gazetarëve se “shpesh pisllëqet që bëjnë kosovarët ju mvishen shqiptarëve” dhe kërkoi nga partnerët europianë që të dallonin mirë diferencën. Ky qëndrim, që e habiti jo pak belgun e mësuar me antagonizmin franko-flamand të Belgjikës, mbetet një mësim i madh për fatin e përbashkët.

Edhe pse në dy shtete të dallueshme, shqiptarët e të dy anëve të kufirit do të vazhdojnë të perceptohen ngjashmërisht falë përkatësisë kombëtare. Fati i përbashkët do të shprehet së pari në imazhin e përbashkët që shqiptarët do të ndërtojnë prej sot e në vijim.

E thënë thjesht, çdo përpjekje për përmirësimin e imazhit të Kosovës do të jetë për Shqipërinë një investim në ngritjen e imazhit të saj. Dhe çdo cënim imazhi që do të prodhohet në Kosovë, do të rëndojë mbi rrudhat e thella të fytyrës së përbashkët të shqiptarëve.

Asnjë përpjekje për të promovuar tregun shqiptar në botë, në asnjë rrethanë nuk mund ta përjashtojë më Kosovën. Kompanitë shqiptare nuk kanë thjesht 3 miljon konsumatorë, por të paktën 6 miljon të tillë. Dhe çdo investitor i huaj që arrin në Tiranë, e ka këtë vetëdije.

Ndërtimi i markës shqiptare në tregun global do të kërkojë patjetër përfshirjen në suazat e analizës së shanseve dhe rriskut edhe të asaj që ofron Kosova.

Prej sot Tirana ka motivimin e plotë që ta shohë ndërtimin e tregut të hapur rajonal si një rrugë të materializimit të programit të saj kombëtar të zhvillimit, përtej premisës formale të përafrimit të saj me BE-në.

Por është shumë e rëndësishme që ky process të mos i japë Prishtinës atë që drejtori i Transparancy International, Kreshnik Spahiu e quajti rreth një vit më parë si fenomeni i “Sundimit të Karteleve Tregëtare” dhe që e kanë varësuar ekonominë e vendit 85% tek importet.

Nëse mbijeton dhe shtrihet si i tillë, ky model anti-ekonomik vetëm do ta varfërojë më thellë arealin shqiptar të Ballkanit, duke na kthyer përfundimisht në konsumatorë perfektë, që kur-e-kur arrijnë të shesin krahun e lirë të punës për një copë bukë thatë.